Wrocław uchodzi za jedno z cieplejszych miast w Polsce, więc jesień w ogrodzie trwa tu zwykle dłużej niż na północy czy wschodzie kraju. To dobra wiadomość: jest więcej czasu na sadzenie i porządki. Poniżej kalendarz prac na październik i listopad, ułożony od tego, co pilne, do tego, co można zrobić tuż przed mrozami. Przyda się zarówno w starych ogrodach na Sępolnie, Biskupinie czy w Karłowicach, jak i w nowych, małych ogrodach na Jagodnie czy w Oporowie oraz w podwrocławskich Kobierzycach, Siechnicach i Długołęce.
Zacznij od gleby: co masz pod trawnikiem
Zanim zaczniesz jesienne prace, warto wiedzieć, na czym rośnie ogród. Wrocław leży w dolinie Odry i jej dopływów, a w pobliżu rzek często trafiają się gleby ciężkie, gliniaste i długo trzymające wodę. Z kolei Równina Wrocławska, na której leżą między innymi Kobierzyce, słynie z żyznych gleb. Na nowych osiedlach bywa jeszcze inaczej: pod cienką warstwą ziemi ogrodowej zostaje ubity grunt i resztki gruzu z budowy.
To ma znaczenie jesienią. Na ciężkiej, zbitej glebie woda stoi na trawniku po każdym deszczu, a korzenie duszą się zimą. Tam przydaje się aeracja, którą najlepiej zrobić na początku jesieni, póki trawa jeszcze rośnie.
Początek października: trawnik i liście
Październik to miesiąc, w którym trawnik najbardziej odczuwa zaniedbania. Kilka prostych zasad:
- Koś trawnik regularnie, aż trawa przestanie rosnąć. Przy ostatnim koszeniu zostaw ją nieco wyższą niż latem.
- Zastosuj jesienny nawóz z przewagą potasu, a nie azotu. Azot jesienią pobudza miękki przyrost, który gorzej znosi mróz.
- Grab liście co tydzień lub dwa. Gruba, mokra warstwa liści na trawniku przez kilka tygodni prowadzi do wyłysień i chorób grzybowych.
- Liście kasztanowców, częstych w starszych dzielnicach Wrocławia, zbieraj i usuwaj z ogrodu, a nie kompostuj. W opadłych liściach zimuje szrotówek kasztanowcowiaczek, a ich usunięcie ogranicza go w kolejnym sezonie.
Druga połowa października: sadzenie
Jesień to bardzo dobry czas na sadzenie drzew i krzewów, zwłaszcza tych sprzedawanych z gołym korzeniem. Ciepła jeszcze ziemia i wilgotna pogoda pozwalają roślinom ukorzenić się przed zimą, a wiosną ruszają szybciej niż te sadzone w maju. Drzewa owocowe, żywopłoty liściaste i krzewy ozdobne można sadzić, dopóki ziemia nie zamarznie.
To także pora na cebulki kwiatów kwitnących wiosną: tulipany, narcyzy, szafirki i krokusy. Sadź je na głębokość mniej więcej dwóch, trzech wysokości cebuli. Na ciężkiej glebie dodaj na dno dołka trochę piasku, żeby cebulki nie gniły.
Jeśli planujesz większe nasadzenia, na przykład szpaler drzew od ulicy, warto zlecić sadzenie drzew z przygotowaniem stanowiska i palikami, bo jesienne wiatry potrafią przechylić świeżo posadzone drzewko.
Listopad: byliny, róże i iglaki
W listopadzie ogród przechodzi w spoczynek, ale kilka prac nie może czekać do wiosny:
- Byliny przytnij albo zostaw do wiosny. Suche łodygi traw ozdobnych i rozchodników wyglądają dobrze zimą i chronią nasadę rośliny. Usuń za to części porażone chorobami.
- Róże okop kopczykiem ziemi lub kory na wysokość kilkunastu centymetrów, żeby chronić miejsce szczepienia.
- Iglaki i rośliny zimozielone obficie podlej przed zamarznięciem gruntu. Zimą tracą wodę przez igły i liście, a z zamarzniętej ziemi nie mogą jej pobrać.
- Nie przycinaj mocno większości krzewów. Cięcie formujące lepiej odłożyć na koniec zimy lub wiosnę.
Przed pierwszymi mrozami: woda i węże
Woda, która zostanie w rurach i zraszaczach, po zamarznięciu rozsadza instalację. Przed pierwszymi przymrozkami zakręć zawór zewnętrzny, spuść wodę z kranu ogrodowego i zwiń węże do garażu lub piwnicy. Instalacje automatycznego nawadniania trzeba opróżnić, najczęściej przedmuchując linie sprężonym powietrzem, i zabezpieczyć sterownik oraz elektrozawory.
Jeśli nie wiesz, jak zrobić to w swoim systemie, albo instalacja była zakładana przez kogoś innego, warto zlecić zimowe zabezpieczenie razem z wiosennym uruchomieniem. Więcej o samych systemach przeczytasz na stronie montażu automatycznego nawadniania.
Kompost i porządki
Zdrowe liście, skoszona trawa i przycięte łodygi to dobry materiał na kompost. Warstwuj je na przemian z ziemią lub gotowym kompostem i nie dodawaj resztek roślin chorych. Pryzma założona jesienią będzie gotowa do użycia w ogrodzie najwcześniej w kolejnym sezonie.
Najczęstsze pytania
Do kiedy można sadzić drzewa i krzewy jesienią we Wrocławiu?
Zwykle do momentu, gdy ziemia zamarznie. W cieplejsze jesienie we Wrocławiu bywa to nawet koniec listopada lub początek grudnia, ale lepiej nie zostawiać tego na ostatnią chwilę.
Czy trzeba grabić liście z trawnika?
Tak, gruba warstwa liści dusi trawę i sprzyja chorobom. Cienką warstwę drobnych liści można rozdrobnić kosiarką i zostawić.
Kiedy ostatni raz kosić trawnik?
Gdy trawa przestaje rosnąć, zwykle w październiku lub listopadzie. Przy ostatnim koszeniu zostaw ją nieco wyższą niż latem.